Nakon razvoja modularnog sistema, definisanja standardizovanog seta elemenata i potvrđivanja njegovog generativnog potencijala kroz jednostavne prostorne tipologije, u ovoj fazi istraživanja pristupljeno je proveri razvijene metodologije na realnim arhitektonskim objektima.
Za razliku od prethodne faze, u kojoj je cilj bio ispitivanje fleksibilnosti sistema kroz jednostavne forme, poslednja faza predstavlja proveru njegove primenljivosti na složenije arhitektonske strukture. Na taj način istraživanje prelazi sa eksperimentalnog nivoa na nivo praktične primene razvijenog metodološkog okvira.
Osnovni cilj ove faze nije izrada vernih LEGO replika postojećih objekata, već ispitivanje mogućnosti da se njihove dominantne prostorne karakteristike prevedu u jedinstveni modularni sistem uz očuvanje njihovog arhitektonskog identiteta. Drugim rečima, predmet istraživanja nije sam model, već proces kojim se arhitektonska forma prevodi u modularni jezik zasnovan na unapred definisanom skupu standardizovanih elemenata i pravilima njihovog kombinovanja.
Izbor studija slučaja
Radi objektivne provere razvijene metodologije odabrana su dva arhitektonska objekta različitih funkcija, istorijskih perioda i projektantskih principa:
- Poslovna zgrada NIS-a u Novom Sadu
- Crkva Imena Marijinog u Novom Sadu
Izbor ovih objekata nije slučajan, već predstavlja pokušaj da se razvijeni modularni sistem ispita na arhitektonskim formama koje se značajno razlikuju po funkciji, prostornoj organizaciji, konstrukciji i oblikovanju.
Poslovna zgrada NIS-a predstavlja primer savremene poslovne arhitekture projektovane prema strogo definisanom modularnom rasteru, dok Crkva Imena Marijinog pripada istorijskoj sakralnoj arhitekturi, zasnovanoj na potpuno drugačijim principima oblikovanja, gde dominiraju vertikalnost, simetrija i složena prostorna hijerarhija.
Njihovim izborom omogućeno je ispitivanje univerzalnosti razvijene metodologije i njene primene na objekte različitih arhitektonskih tipologija.
Kriterijumi izbora objekata
Objekti nisu odabrani isključivo zbog svoje prepoznatljivosti, već zbog mogućnosti da kroz njih budu ispitani različiti aspekti razvijene metodologije.
Poslovna zgrada NIS izabrana je zato što predstavlja objekat čija je projektantska logika već zasnovana na modularnom rasteru. Projektovana je prema rasteru 60 × 60 cm, koji određuje organizaciju fasade, konstruktivnog sistema i unutrašnje organizacije prostora. Ovakav način projektovanja pokazuje visok stepen kompatibilnosti sa principima LEGO sistema, zasnovanog na standardizovanim elementima i njihovom međusobnom povezivanju.
Nasuprot tome, Crkva Imena Marijinog predstavlja objekat čija kompozicija nije rezultat modularnog projektovanja, već istorijskog razvoja sakralne arhitekture. Njena vrednost za istraživanje ogleda se upravo u tome što omogućava proveru da li se razvijena metodologija može primeniti i na arhitektonske forme koje nisu nastale prema modularnim principima.
Na taj način obuhvaćen je širok spektar arhitektonskih pristupa, čime je omogućena objektivnija evaluacija razvijenog sistema.
Primena univerzalne metodologije
Kako bi postupak bio ponovljiv i primenljiv na različite arhitektonske objekte, za oba studijska primera primenjena je identična metodologija razvijena u prethodnoj fazi istraživanja.
Metodologija se sastoji od šest međusobno povezanih koraka koji omogućavaju sistematično prevođenje arhitektonske forme u modularni LEGO sistem.
Korak 1 – Analiza objekta
Prvi korak podrazumevao je detaljnu analizu arhitektonskih karakteristika objekta. Analizirani su osnovna geometrija, prostorna organizacija, dominantni volumeni, proporcije, odnos punih i praznih površina, vertikalni i horizontalni akcenti, kao i karakteristični arhitektonski elementi.
Kod poslovne zgrade NIS posebna pažnja posvećena je modularnom rasteru 60 × 60 cm, odnosu dva dominantna bočna volumena, centralnom atrijumu, horizontalnoj kompoziciji i karakterističnom zakrivljenom krovu centralnog dela objekta.
Kod Crkve Imena Marijinog analiza je bila usmerena na dominantni toranj, glavni brod, simetričnu organizaciju, vertikalnu kompoziciju i hijerarhiju prostornih celina koje određuju njen arhitektonski identitet.
Cilj ove faze nije bio evidentiranje svih detalja objekta, već izdvajanje onih karakteristika koje određuju njegov prostorni identitet.
Korak 2 – Definisanje razmere
Nakon analize određena je odgovarajuća razmera modela.
Izbor razmere predstavlja jedan od ključnih koraka metodologije jer određuje stepen redukcije geometrije i broj elemenata potrebnih za modelovanje.
Razmera nije određena isključivo dimenzijama objekta, već odnosom između njegove složenosti i kapaciteta razvijenog modularnog sistema.
Na taj način ostvarena je ravnoteža između prepoznatljivosti objekta i racionalnog korišćenja modularnih elemenata.
Korak 3 – Redukcija arhitektonske forme
U sledećoj fazi izvršena je geometrijska redukcija objekta.
Iz modela su uklonjeni svi elementi koji nemaju presudan uticaj na prepoznatljivost objekta, poput dekorativnih detalja, fasadne ornamentike, sitnih konstruktivnih elemenata i sekundarnih volumena.
Zadržani su isključivo elementi koji određuju identitet objekta.
Kod poslovne zgrade NIS očuvani su dominantni bočni volumeni, centralni atrijum, horizontalna organizacija, naglašena centralna osa i karakterističan zakrivljeni krov.
Kod Crkve Imena Marijinog zadržani su dominantni toranj, glavni brod, vertikalna kompozicija, simetrična organizacija i osnovna hijerarhija volumena.
Cilj ovog postupka nije bio pojednostavljivanje radi lakše izrade modela, već izdvajanje suštine arhitektonske forme.
Korak 4 – Modularna interpretacija
Nakon redukcije izvršeno je prevođenje arhitektonske forme u modularni sistem.
Svaki volumen analiziran je u odnosu na unapred definisane LEGO elemente.
Dominantni volumeni predstavljeni su Brick 2×4 elementima, linearni prostorni akcenti Brick 1×8 elementima, manje prostorne korekcije ostvarene su Brick 1×2 i Brick 1×1 elementima, dok su zakošene površine interpretirane primenom Slope elemenata.
Na ovaj način svaki arhitektonski element dobio je odgovarajući modularni ekvivalent, čime je ostvarena veza između realne arhitektonske forme i standardizovanog LEGO sistema.
Korak 5 – Organizacija modela
Moduli su organizovani prema pravilima kombinovanja definisanim u drugoj fazi istraživanja.
Posebna pažnja posvećena je međusobnom odnosu volumena, prostornoj hijerarhiji, očuvanju dominantne siluete i organizaciji glavnih arhitektonskih akcenata.
Model nije razvijan kao kopija postojećeg objekta, već kao njegova modularna interpretacija koja zadržava ključne prostorne karakteristike.
Korak 6 – Evaluacija modela
Poslednja faza podrazumevala je procenu uspešnosti razvijenog modela.
Evaluacija je sprovedena kroz četiri osnovna kriterijuma:
- prepoznatljivost objekta;
- očuvanje dominantnih prostornih karakteristika;
- doslednost primene razvijene metodologije;
- efikasnost korišćenja modularnog sistema.
Na osnovu ovih kriterijuma procenjena je mogućnost dalje primene metodologije na različite arhitektonske tipologije.
Primena metodologije na poslovnu zgradu NIS
Analiza poslovne zgrade NIS pokazala je visok stepen podudarnosti između projektantske logike objekta i razvijenog modularnog sistema.
Projektovanje objekta zasnovano na rasteru 60 × 60 cm, prefabrikovanim elementima i standardizovanoj organizaciji prostora omogućilo je relativno direktno prevođenje arhitektonske forme u LEGO sistem.
Posebna pažnja posvećena je očuvanju horizontalne kompozicije, odnosa između bočnih volumena, centralnog atrijuma, karakterističnog zakrivljenog krova i simetrije glavne kompozicije.
Iako model predstavlja pojednostavljenu interpretaciju objekta, njegova prostorna organizacija i dominantna silueta ostale su jasno prepoznatljive.
Primena metodologije na Crkvu Imena Marijinog
Za razliku od poslovne zgrade NIS, Crkva Imena Marijinog nije projektovana prema modularnom rasteru.
Zbog toga je bilo neophodno izvršiti znatno veću redukciju arhitektonske forme.
Tokom modelovanja fokus nije bio na reprodukciji dekorativnih elemenata , već na očuvanju osnovnih prostornih odnosa koji određuju identitet objekta.
Posebna pažnja posvećena je dominantnom tornju, glavnom brodu, vertikalnoj kompoziciji, simetričnoj organizaciji i hijerarhiji volumena.
Rezultat predstavlja modularnu interpretaciju koja, uprkos visokom stepenu apstrakcije, uspeva da zadrži osnovni karakter objekta.
Ograničenja sistema i njegovo unapređenje
Primena metodologije na složenije arhitektonske objekte pokazala je da inicijalni set od 47 elemenata predstavlja efikasan osnov za razvoj generativnog sistema, ali istovremeno definiše njegove granice.
Tokom modelovanja utvrđeno je da minimalni funkcionalni set omogućava uspešnu interpretaciju jednostavnijih tipologija, dok složeniji javni objekti zahtevaju veći broj elemenata radi očuvanja njihovih karakterističnih prostornih odnosa.
Iz tog razloga razvijena je proširena verzija modularnog seta. Važno je naglasiti da tokom ovog procesa nisu uvedeni novi tipovi LEGO elemenata niti su promenjena pravila njihovog kombinovanja. Unapređenje sistema ostvareno je isključivo povećanjem broja već definisanih elemenata, čime je očuvana njegova osnovna logika.
Ovakav rezultat predstavlja jedan od ključnih zaključaka istraživanja, jer pokazuje da granice sistema ne određuje njegova metodologija, već kapacitet raspoloživog skupa elemenata.
Rezultati treće faze istraživanja
Ova faza istraživanja predstavlja završnu verifikaciju razvijene metodologije. Rezultati potvrđuju da univerzalni modularni sistem zasnovan na standardizovanim LEGO elementima može biti primenjen na arhitektonske objekte različitih funkcija, istorijskih perioda i prostornih organizacija.
Istraživanje pokazuje da se arhitektonska forma može uspešno prevesti u modularni sistem bez potrebe za vernom reprodukcijom originalnog objekta. Umesto toga, razvijena metodologija omogućava očuvanje njegovih ključnih prostornih karakteristika, proporcija i međusobnih odnosa kroz standardizovan skup elemenata i jasno definisana pravila njihovog kombinovanja.
Time je potvrđena osnovna hipoteza rada da je moguće razviti univerzalnu metodologiju modularne interpretacije arhitekture, koja nije vezana za jedan konkretan objekat, već predstavlja opšti model analize i generisanja arhitektonskih formi.