{"id":25242,"date":"2026-04-30T22:59:47","date_gmt":"2026-04-30T21:59:47","guid":{"rendered":"https:\/\/www.arhns.uns.ac.rs\/givsf\/?p=25242"},"modified":"2026-04-30T23:21:57","modified_gmt":"2026-04-30T22:21:57","slug":"digitalna-rekonstrukcija-i-fizicka-reprodukcija-srednjevekovnog-dinara-faza-ii","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.arhns.uns.ac.rs\/givsf\/digitalna-rekonstrukcija-i-fizicka-reprodukcija-srednjevekovnog-dinara-faza-ii\/","title":{"rendered":"Digitalna rekonstrukcija i fizi\u010dka reprodukcija srednjevekovnog dinara – FAZA II"},"content":{"rendered":"\n

1. Modelovanje kovanice sa reljefom:

<\/strong>Na osnovu postavljenih metoda, potrebno je prostupiti prvom koraku u fazi istra\u017eivanja a to je modelovanje.
Modelovanje je ura\u0111eno iz dva dela. Prvi deo je gruba geometrija koja je ra\u0111ena u softveru Fusion 360. Drugi deo je nastavak modelovanja amorfnih formi u sotveru Blender.

                1.1 Modelovanje – Fusion 360
Izmodelovana je prvo baza – blanko nov\u010di\u0107, tj extrudovan krug na \u010diju ravan je postavljena skalirana fotografija nov\u010di\u0107a preko opcije Canvas. Sledeci korak su bili elipsoidni reljefi uz obod nov\u010di\u0107a, pa sferni reljefi i ostala jednostvnija geometrija pravilnog oblika koje Fusion 360 ima mogu\u0107nost da izmodeluje. Obe strane nov\u010di\u0107a su ura\u0111ena istim metodama po sli\u010dnom redosledu.
<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

            1.2. Modelovanje – Blender
Usled dolaska do ograni\u010denja u samoj mogu\u0107nosti programa, potrebno je bilo pre\u0107i u Blender da bi izmodelovali sve ono \u0161to nije moglu u Fusion 360. Prvi korak je bio postavljanje jednostavnijih i pli\u0107ih reljefa koji su mogli da se modeluju po princupi iscrtavanja krivih – Curve na bazi pa extrudovanja. Nakon \u010dega ih je bilo potrebno prebaciti u Mesh, pa omek\u0161ati i zaobliti opcijom Bevel ili kori\u0161\u0107enjem modifiera za zaobljivanje. To je ura\u0111eno sa svim reljefima kao prvi sloj vajanja.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

Drugi korak je bio pravljenje slobodnig reljefa vajanjem odnosno zaobljavanjem u Sculpt modu, kori\u0161\u0107enjem \u010detkica Draw sharp i Clay strips i svih ostalih po potrebi. Bilo je neophodno pode\u0161avati Radius, Strenght, Hardnes da bi istom \u010detkicom mogli da zaoblimo odre\u0111ene reljefe. Tako\u0111e je ra\u0111eno istim sistemom i avers i revers.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

Fazu modelovanja zavr\u0161avamo tako \u0161to imamo dva odvojena modela, jedan za prednju stranu \u2013 avers, drugi za zadnju stranu- revers koje dalje koristimo za lasersko graviranje. Problemi kod modelovanja su se javili u vidu du\u017ee izrade modela od o\u010dekivanog roka, jer je izrada modela bila paralelna sa u\u010denjam softvera.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

Da bismo uradili verifikaciju i validaciju modelovanja, kao i daljeg proces izrade, krajnji rezultat je potrebno ispitati putem ankete. Gde \u0107e se porediti finalni reprodukt sa fotografijom originala. Prvi deo ankete bi bio op\u0161ti, u kom bi ispitanici naveli pol i starost. Kroz anketu bi trebalo profilisati ispitanike i po delatnosti kojm se bave, jer bi in\u017eenjerske, umetni\u010dke odnosno stvarala\u010dke delatnosti imale ve\u0107i udeo u analizi vizuelne verodostojnosti finalnog reprodukta. Drugi deo ankete bi bio upu\u0107en na validaciju, ocenjivanje i pore\u0111enje. Potrebno je paralelno vizelno posmatrati fotografije originala i reprodukta, da vidimo da li postoji razlika I u kojoj meri. Tako\u0111e bilo bi zanimljivo znati koju bi cenu proizvoda ispitanici bili spremni da izdvoje kada bi nov\u010di\u0107 bio suvenir.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

2. Lasersko graviranje reljefa u kalupu za kovanje:<\/strong><\/p>\n\n\n\n


<\/strong>Model je trebalo pripremiti za lasersko graviranje, pravljenjem Depth mape za obe strane nov\u010di\u0107a.
Depth mapu je potrebno izrenderovati iz softvera Blender, postavljaju\u0107i kameru u frontalni Ortographic polo\u017eaj ispred modela nov\u010di\u0107a. Podesiti odgovaraju\u0107u dubinu da obuhvati ceo reljef do baze nov\u010di\u0107a. U Compositing tabu dodati novi Node u kome se prespoji \u010ditanje Deptha umesto slike – Image, doda se Invert color, podesi ve\u0107i kontrast i pomo\u0107u opcije Render Image izveze .png sslika odnosno – Depth mapa.<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/a>
Depth mapa aversa nov\u010di\u0107a      <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
Depth mapareversa nov\u010di\u0107a<\/figcaption><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

Lasersko graviranje je ra\u0111eno fiber laserom na \u010deli\u010dnom kalupu u koji \u0107e konveksni reljef sa modela biti izgraviran inverzno tako da on bude konkavan. Ovaj proces uraditi i za avers i za revers jer \u0107e se koristiti dva kalupa izme\u0111u kojih \u0107e biti postavljen nov\u010di\u0107 u nosa\u010du.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/a>
Proces graviranja<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n
\n
\"\"<\/a>
Izgravirani kalupi. Ni\u017ei se postavlju ispod nov\u010di\u0107a (revers) i vi\u0161i idu preko nov\u010di\u0107a (avers)<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

1. Modelovanje kovanice sa reljefom: Na osnovu postavljenih metoda, potrebno je prostupiti prvom koraku u fazi istra\u017eivanja a to je modelovanje.Modelovanje je ura\u0111eno iz dva dela. Prvi deo je gruba geometrija koja je ra\u0111ena u softveru Fusion 360. Drugi deo je nastavak modelovanja amorfnih formi u sotveru Blender.                 1.1 Modelovanje – Fusion 360Izmodelovana je… Continue reading Digitalna rekonstrukcija i fizi\u010dka reprodukcija srednjevekovnog dinara – FAZA II<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":758,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[296,756,757,762,763,760,761,758,759],"coauthors":[755],"class_list":["post-25242","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-radovi","tag-3d-modeling","tag-digitalna-rekonstrukcija","tag-dinar","tag-fabrikovanje","tag-kovanje","tag-kulturno-naslede","tag-modelovanje","tag-reprodukcija","tag-srednjevekovni-novac","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.arhns.uns.ac.rs\/givsf\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25242","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.arhns.uns.ac.rs\/givsf\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.arhns.uns.ac.rs\/givsf\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.arhns.uns.ac.rs\/givsf\/wp-json\/wp\/v2\/users\/758"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.arhns.uns.ac.rs\/givsf\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=25242"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.arhns.uns.ac.rs\/givsf\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25242\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25272,"href":"https:\/\/www.arhns.uns.ac.rs\/givsf\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25242\/revisions\/25272"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.arhns.uns.ac.rs\/givsf\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=25242"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.arhns.uns.ac.rs\/givsf\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=25242"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.arhns.uns.ac.rs\/givsf\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=25242"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.arhns.uns.ac.rs\/givsf\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=25242"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}